Sağlık
27.05.2016 13:11

MS'te (Multipl Skleroz) bilgi kirliliği korkutuyor

Basında üzerinde durulan hastalıklardan biri olan MS'in; biraz da ilgili hekimlerin yanlış yönlendirmesi ve kendisine atfedilen özelliklerle birlikte bir nevi efsanevi canavar olarak insanların korkulu rüyası haline geldiğini söyleyen KadıköyŞifa Ataşehir Hastanesi Nöroloji Uzmanı Dr. Bahar Erbaş, sadece sağlam ve bilimsel destekli yayınları takip etmemiz gerektiği konusunda uyarıyor.


Bağışıklık sisteminin çarpık çalışması (otoimmünite) sonucu ortaya çıkan bu hastalık büyük oranda yirmili ve otuzlu yaşlarda başlamaktadır. Diğer otoimmün hastalıkların birçoğu gibi kadınlarda daha sık görülür.

Bu hastalığın sıklığı ülkenin coğrafi konumuna ve ırklara göre değişmektedir. Kuzey ülkelerinde daha sık olan hastalık, güney Avrupa ülkelerinde yüz binde 15-60 sıklığında görülmektedir.

 

MS nedir?

Beyin ve omurilikteki sinir hücrelerinin, emirleri iletmeye ve birbirleriyle iletişim kurmaya yarayan uzantılarının etrafında “miyelin” kılıflar mevcuttur. MS’te bu kılıflara karşı bağışıklık sisteminin saldırısı söz konusudur. Bu saldırılar sonucu hasarlanan kılıflar tekrar kendini yenileme yoluna gider. Bu dönemde hastanın klinik belirti ve bulguları büyük oranda düzelir. Hasarlı bölgeler MR’da plak olarak ortaya çıkar ( MS’teki tek MR bulgusu tipi plak değildir). Ancak tekrarlayan saldırılar sonucu kalıcı hasar da olabilir.

 

Sebebi Nedir ?

MS’e sebep olan ve onu başlatan olayların ne olduğu konusu hala tartışmalıdır ve bu konudaki çalışmalar devam etmektedir. Ailesinde MS olan kişilerde bir miktar daha sık görülmekle birlikte çoğu MS hastasının ailesinde bu hastalık görülmez. Yani ailede bir kişide MS varsa diğer aile bireylerinde de olacak diye bir şart yoktur ve aileden birinin MS olduğu öğrenildiğinde paniğe kapılıp araştırmaya gitmenin de bir anlamı yoktur. Sadece vakit ve para israfıdır. Ancak aşağıda bahsedeceğim klinik bulgular sizde de ortaya çıkarsa doğal olarak bir nöroloğa başvurmanız gereklidir.

MS’in sebepleri olarak tartışılan konular arasında çeşitli virüs ve bakteri infeksiyonları da vardır. Bu konuda bazı deliller olsa da kesin bir fikir birliği yoktur.

 

Ne zaman şüphelenmeliyim?

Hastalıkta klinik belirti ve bulguları beyin ve omurilikte hangi bölgenin tutulduğuna göre değişir. Genellikle başlangıç bulgusu kol ve/veya bacakların birkaç günden fazla (en az bir gün ve bu sürede belirgin düzelme olmamalıdır) süren güçsüzlük ve/veya uyuşma hissidir. Bazen karıncalanma hissi de olabilir. Gece yattığınızda veya sabah kalktığınızda ortaya çıkan ve dakikalar en fazla saatler içinde düzelen uyuşmalar her

gün tekrarlasa dahi hemen hiçbir zaman MS değildir. MS’te hemen hiçbir zaman bu uyuşma ve güçsüzlüklere ağrı eşlik etmez.

MS’te göz sinirinin tutulumu da sık bir başlangıç bulgusudur. Bu durum hemen her zaman tek gözde olur, ancak tekrarlayan ataklarda diğer gözde de olabilir. Bu arada optik nörit geçiren her hasta zaman içinde MS geliştirecek diye bir şart da yoktur ancak yine de takip edilmelidir. Optik nörit esnasında gözde buzlu camın arkasından bakıyormuş gibi bir görme bozukluğu gelişir. Bu algı yine öyle saniyelik veya saatlik değildir ve uzaklığa bağlı olarak değişmez (yani yakını iyi görüyorum ama uzağı göremiyorum, ya da tam tersi diyorsanız bu optik nörit değildir ).

Ayrıca MS’te beyin ve omurilikte tutulan yere göre farklı belirtiler de olabilir.

 

Tanı nasıl konur?

MS’ten şüphelenildiğinde ilk yapılan inceleme ilaçlı beyin MR incelemesidir. Burada plak denen bulgular izlenir. MS’e ait plak görüntüsünün kendine has özellikleri olsa da bazen diğer bazı hastalıklar da bu görüntüyü taklit edebilir ve tanı konmasını zorlaştırabilir. Ayrıca doktorunuz beyin MR sonrasında (veya duruma göre onunla birlikte) boyun MR da isteyecektir. Beyin tomografisi kesinlikle MS hastalığında alternatif bir tanı aracı değildir, MS plakları tomografide görülemez.

MR dışında gözünüzde tutulum olup olmadığına dair VEP testi ve beyin omurilik sıvısı incelemesi istenecektir. Bunun dışında başka testler ve ek kan tetkikleri de istenebilir.

 

Seyir nasıldır? Düzelme sakatlık oranları nelerdir? Tedavisi var mı?

MS genellikle atak ve düzelme şeklinde seyreder (relaps-remisyonla giden tip). Atak sonrası hasta hemen hemen tam olarak düzelir. Ataklar sonrası kısmi düzelme ile ilerleyen veya ataksız sürekli bozulmalarla giden tipleri de vardır.

Sakatlık oranı sıfır değildir ancak birçok hasta tedavisini uygun kullanması ve belirli hususlarda dikkatli olması durumunda dışarıdan diğer insanlardan ayırt edilemeyecek denli sağlıklı olarak yaşayabilir.

MS tedavisini atak tedavisi ve ilerlemeyi yavaşlatacak (koruyucu) tedavi olarak ikiye ayırmalıyız.

Atak tedavisinde yüksek doz kortizon uygulaması yapılarak geride bırakacağı sakatlığı azaltmak ve atağın hızlı düzelmesini sağlamak amaçlanır. Birçok hastanın aklına uygulanan kortizonun bir zararı olup olmayacağı sorusu gelebilir, ki gerçekten kortizon birçok yan etkisi olabilecek bir ilaçtır, ancak olası yan etkiler çeşitli önlemlerle büyük oranda engellenebilir. Sonuç olarak kararı siz vereceksiniz, hekiminiz önerisini yapar ve siz kortizon almayı onaylamazsanız geride kalabilecek hasarın farkında ve ayırdında olmalısınız. Ayrıca çok hafif ve hızla düzelen ataklarda kortizon gerekmeyebilir. Kortizon dışında çok ağır ve kortizona yanıt vermeyen ataklarda plazmafarez yapılabilir, ancak nadiren bu işleme gerek duyulur.

İlerlemeyi yavaşlatacak tedavi enjeksiyon ve ağızdan tedavi olarak yapılabilir. Enjeksiyon tedavisi haftada bir günden- günlük tedaviye kadar değişebilir. Enjeksiyon tedavisi daha eski bir tedavi olduğundan yan etkileri ağızdan tedavilere göre çok daha iyi bilinmektedir. Ağızdan tedaviler her zaman enjeksiyon tedavisinden daha faydalı olacak diye bir şart yoktur. Nöroloğunuz size uygun tedavi önerilerini sunacaktır.


 

Dizden gelen seste menüsküs endişesi
Havuzda hijyene dikkat
Genetiğinize uygun diyet yapılmalı
Apinergy, Yoğun Hayat Temposunda Enerji Desteği Sağlıyor
  • ARAMA